Oorlogen
Als ik terugblik op mijn leven dan is oorlog wel het maatschappelijke verschijnsel dat constant en niet aflatend
aanwezig is.
Als kind zit ik als ik de kans krijg eindeloos te bladeren in een dik boek over de eerste wereldoorlog. Al die prenten!
Zoals twee woest uitziende soldaten tegenover elkaar, de een met een dolk in zijn opgeheven hand, de ander klaar om met
zijn bajonet toe te steken. Achter een van hen nog een soldaat met het geweer boven zijn hoofd, klaar om met de kolf
het hoofd te verpletteren van de vijand van zijn kameraad. Wie wint? Ik kies partij.
Je moeder die zegt dat het ook maar vaders zijn die elkaar niet eens kennen. Misschien wel een postbode en een
schoolmeester. De draagwijdte van die nooit vergeten opmerking zal later diep tot me doordringen.
Aan tafel, als het eten ons niet aanstaat, hoor je: ze hadden de oorlog eens moeten meemaken. Ze bedoelen die van
14-18. Het maakt geen indruk. Maar we maken wel een oorlog mee, die van 40-45 en we hebben het geweten. De woorden
"voor de oorlog" en "na de oorlog" liggen ons in de mond bestorven.
Je wordt volwassen en moet aan een oorlog deelnemen. Ze noemen het een politionele actie. Wat een bedrog! Zo verkopen
ze een koloniale oorlog, zelfs de progressieve, politieke partij van je voorkeur. Is dat nu wat de maatschappij te
bieden heeft? Nee, hier stelt de staat zijn eisen. Die laat je dingen doen waarvoor je als individu levenslang zou
krijgen. Er zijn hogere waarden in het geding die de persoon overstijgen.
Er dreigt een nieuwe wereldoorlog. Hij gaat niet door omdat de wapens intussen zo afschrikwekkend zijn dat de rivalen
elkaar niet aandurven al zouden ze dat willen. De verschrikkelijkheid van Hiroshima en Nagasaki dringt tot je door.
Japanse slachtoffers die nog maar kort te leven hebben, komen erover vertellen. Maar de wapenwedloop gaat door terwijl
ze elkaar al twintig keer kunnen vernietigen.
Honderdduizenden mensen gaan de straat om tegen deze gekte te protesteren. Een dolgedraaide wereld, wie wil dat nou?
Welke krachten brengen deze krankzinnigheid teweeg?
En wat bedenken ze om die waanzin te verkopen? Het gaat niet meer om de keizer. Om het vaderland dan? Om de vrijheid?
Om de democratie? Om het dreigende gevaar? Iedere keer wordt er iets nieuws bedacht en nooit komt er een eind aan die
oorlogen. Het is de botte wereld van niets ontziende, gecamoufleerde schurken die zichzelf wereldverbeteraars en zelfs
vredestichters durven te noemen. Als die hun zin niet krijgen, liegen ze je gewoon een oorlog in.