Krishnamurti
Rondsnuffelend in een boekwinkel krijg ik Vrijheid van het bekende van Krishnamurti in handen. Ik heb nog
nooit van hem gehoord maar wat ik al bladerend lees, spreekt mij zo aan, dat ik het boek onmiddellijk koop
(1954). Het is voor mij samen met vele andere boeken van en over hem nog steeds een voortdurende bron van
inspiratie en bezinning.
Als ik nog eens terugblader in dat eerste boek dan zie ik dat het de beschouwingen over individu en
maatschappij geweest zijn die mij sterk troffen. De maatschappij kan alleen maar wezenlijk veranderen als
de mens verandert. Ik ben rijp voor die gedachte omdat mijn politieke geestverwanten voor een koloniale
oorlog kiezen. Ik beleef dat als een ongerijmdheid en besef dat als het om echt fundamentele zaken gaat,
de politiek geen oplossing brengt.
Maar hoe verandert de mens? Volgens Krishnamurti niet door materiële, wetenschappelijke of godsdienstige
middelen. Pas door waakzaamheid bij en aandacht voor alles wat hij zelf denkt en doet, kan hij ontdekken
wat vrijheid is en kan hij vrij leven. Dit vrijmaken van wat hem conditioneert brengt een grondige
verandering teweeg in het bewustzijn.
Wat mij frappeert is dat waakzaamheid als toestand van zuiver observeren en aandacht sleutelbegrippen bij
Montessori zijn als zij spreekt over de ontdekking van het kind. Ik heb het sterke gevoel dat het bij
Krishnamurti gaat om de ontdekking van de mens. Hij is een ziener en leraar die mensen wil helpen om zich
van hun conditionering te bevrijden.
Of het mogelijk is te leven zonder je in psychologische zin te baseren op autoriteit - of dat nu een
externe autoriteit is of het gezag van je eigen voorbije ervaringen, dat zal je zelf moeten
ontdekken. Geen ander kan dat voor je doen.
Krishnamurti spreekt over een wereld die vol is van conflicten op elk denkbaar niveau. Dat zijn de
innerlijke tegenstrijdigheden waaronder de mens lijdt, zijn relationele problemen en de conflicten tussen
groepen van klein tot groot, tussen religies en naties. Waar liggen de oorzaken daarvan en kan dat een
keer nemen?
De keuze van zijn onderwerpen, de wijze waarop hij zijn lezers en gehoor aanspreekt en laat meedenken,
zijn optredens over de hele wereld, in alle eenvoud zittend op een podium zonder enig decor, de diepe
stilte die dan valt, zijn voordracht in klare taal die je regelrecht drukt op de diepe zin ervan, zijn
dialogen met talrijke vooraanstaanden in de wereld van wetenschap, religie en cultuur - hij is een
geroepene die een boodschap te brengen heeft en dat tot op zeer hoge leeftijd volhoudt. Een man ook met
een zeer bijzondere levensloop. Ooit de leider van een invloedrijke spirituele beweging die hij op jonge
leeftijd al opheft omdat naar zijn mening geen organisatie in staat is om de problemen waar de mens voor
staat, op te lossen.